Lodewijk Baljon en Marie-Laure Hoedemakers

BIJ EEN LANDGOED HOORT EEN LANDSCHAP

Na de aankoop van Landgoed de Klokkenberg door Vitalis WoonZorgGroep is al snel Lodewijk Baljon Landschapsarchitecten ingeschakeld. Lodewijk Baljon vertelt: ‘wij kregen de opdracht om een landschapsplan te maken. Een plan waarin staat hoe het herstel en de verbetering van het landschap en de natuur op het landgoed aan te pakken is. Ook de ontwikkeling van de recreatie moesten wij in het plan meenemen. Zoals zo vaak in ons werk zijn wij eerst grondig gaan uitzoeken wat er is en wat er was. We hebben een onderzoek gedaan naar hoe het landschap erbij stond. Daarnaast hebben wij het oorspronkelijke plan van de bekende landschapsarchitect Bijhouwer uit het archief gehaald. Bijhouwer was de eerste hoogleraar landschapsarchitectuur op de landbouwuniversiteit in Wageningen.’ 

Plan Bijhouwer

‘Bij bestudering van het plan Bijhouwer viel ons meteen op hoe doordacht en zorgvuldig hij te werk is gegaan bij de invulling van dit bijzondere gebied. Bijzonder omdat het ligt in het dal van de rivier de Mark en aan de rand van het Mastbos. De plaats van het sanatoriumgebouw is nauwkeurig bepaald om te zorgen dat de patiënten optimaal van de zon konden profiteren. De overige functies zijn op een zorgvuldige manier ingepast op het beschikbare terrein. Het was voor ons dan ook niet zo moeilijk om onze opdrachtgever Vitalis te adviseren uit te gaan van het ontwerp van Bijhouwer’.

Lodewijk Baljon benadrukt dat dit niet betekent dat alles volledig in oude staat teruggebracht zou moeten worden. ‘Je moet het zien dat Bijhouwer voor ons functioneert als inspiratiebron voor onze ideeën. De door hem neergezette hoofdstructuur is voor ons uitgangspunt. Daarbinnen is er ruimte om invulling te geven aan onze eigen opvattingen. Het door ons opgestelde landschapsplan is daar de weerslag van. Dat plan is opgenomen in het alles omvattende Masterplan’.

Bijzonder gebied

Marie-Laure Hoedemakers is namens het bureau verantwoordelijk voor de begeleiding van de uitvoering van het plan. Zij vertelt enthousiast over haar werk, ‘het is zo’n bijzonder gebied waar alles bij elkaar komt. Het gebeurt niet elke dag dat je daaraan mag werken. Gelukkig ziet eigenaar Vitalis de waarde van het landschap in. Zij willen er oprecht voor de bewoners en bezoekers een aantrekkelijk woonlandschap van maken met ruimte voor de natuur. Het oorspronkelijke plan was sober en doelmatig van opzet. Dat hoort bij de wederopbouw periode. Maar in deze tijd past het eigenlijk ook nog prima’.

Seizoenen bepalen het werk

‘Als landschapsarchitect heb je bij de uitvoering te maken met de seizoenen. Je kunt niet alles tegelijk doen. Planten doe je in het plantseizoen. In het broedseizoen doe je soms even niets. Werken aan en in het landschap vraagt dus tijd en geduld. Het landschap verandert met tussenpozen. Voor het hoofdgebouw zijn overtollige bomen weggehaald en teruggezet op lege plekken in de lanen. De prachtige grote zilveresdoorns zijn met zeer veel vakmanschap gesnoeid. Deze bomen kunnen weer jaren vooruit. Van de drie beoogde boomgaarden zijn er inmiddels twee vrijwel aangelegd. Dat zorgt meteen voor een ander beeld en uitstraling. Met het afgraven en verlagen van de velden langs de Mark, ontstaat er in de toekomst een rijke schakering aan bloemen en planten. Bloemrijk grasland zogezegd.’ 

Recreatie

In het plan is ook veel aandacht voor de recreatie. Het landgoed maken we toegankelijk voor wandelaars en fietsers. We bouwen zelfs een fiets/voetbrug over de Mark. Marie-Laure: ‘de brug willen we een eigen vorm geven die past bij de plek waar we deze aanleggen. Met de fiets- en voetpaden zorgen we ervoor dat het landgoed een recreatieve aansluiting krijgt op het Mastbos en het Markdal.’